Manual:Web sitenizin türü olarak bir viki kullanıp kullanmayacağınıza karar vermek

Eğer bir web sitesi oluşturmayı düşünüyorsanız, ilk kararınız, hangi viki yazılımını kullanacağınıza karar vermeden önce, bir viki kullanıp kullanmamaya karar vermektir. Çoğunlukla, kötü değişiklikleri yapmayı zorlaştırmak yerine düzeltmeyi kolaylaştırmayı hedefleyen viki yoluna inanıp inanmama kararına varılır.

Merkezi bir yerde merkezi olmayan bir işbirliğine sahip olmak istediğiniz her zaman bir viki işinize yarar. Bu, düzenleyiciler ve web yöneticileri tarafından merkezi olarak kontrol edilen ve ilgili kurumsal varlıklara rapor veren büyük merkezi içerik depoları olan nytimes.com veya britannica.com gibi sitelerin veya blogosferin, her biri bireysel blog yazarının yetkisi ve sorumluluğu altında olan, birçok farklı siteye gönderilen çalışmalarla sonuçlanan merkezi olmayan içerik üretiminden oluştuğu sitelerin tersidir.

Bazı durumlarda, bir web sitesinin bir bileşeninin viki olması ve geri kalanının viki olmaması uygun olabilir. Hatta Wikimedia Vakfı bile wikimedia.org sayfasında listelenen vikilere açılan portalında viki dışı bir ana sayfa kullanıyor. Diğer siteler, bloglar, çevrimiçi mağazalar vb. içeren bir şerit boyunca vikiyi tek bir sekme olarak sunar ve arama çubuğunun tüm site için arama sonuçlarında vikiden gelen sonuçları içermesine izin verir.

Vikilerin avantajları ve dezavantajları

Vikilerin avantajları

• İşbölümüne daha az engel: Her kişinin, başkaları tarafından değiştirilemeyen kendi içeriğini yayınlamasının aksine, ad alanı sayfalarını iyileştirmek için kendi bilgi ve çabasını katkıda bulunduğu bir işbirliğine olanak tanır.
• Topluluk üyelerinin ortaya koyduğu fikirlere hızlı bir şekilde müdahale edilmesi: Vikiler, insanların önce merkezi bir karar vericiden izin istemek yerine, daha sonra incelenecek kararlar alabilecekleri merkezi olmayan eylemlere olanak tanır; bu da bir darboğaz oluşturabilir. Psikolojik bir bileşen de söz konusu olabilir: Kullanıcılar, düzenlemelerinin sonuçlarını görece anında görmenin verdiği tatmini yaşarlarsa, sorunu zamanında harekete geçmeyen merkezi bir otoriteye bildirmek zorunda kalmaktansa, sorunu düzeltme olasılıkları daha yüksek olabilir.
• İşbirlikçi kalite kontrolü: Bir düzenleyici bir vikide hata yaparsa, başka biri bunu düzeltebilir ve böylece hatanın okuyuculara daha fazla gösterilmesi ve kuruma kötü bir şekilde yansıması önlenebilir. Viki olmayan bir web sitesinin hizmetlisi bir hata yaparsa, bu hata düzeltilmeyebilir ve kuruluş için kötü sonuçlar doğurabilir.
• Aranabilir içerik: Arşivlenmiş bilgilere kolayca erişilmesini sağlar (örneğin, eski gönderileri ve konuları aranabilir olmayan arşivlere gömen Facebook'un aksine).
• Büyüleyici tuhaflık: Bazı okuyucular, üretim sürecinin merkeziyetsiz yapısının zaman zaman görünür hâle geldiği vikilerin hafif kaotik yapısından hoşlanırlar. Sue Gardner bunu bir hatadan ziyade bir özellik olarak gördü ve "Vikipedi'nin her zaman çirkin, kullanışsız, el yapımı görünümlü bir site olduğunu" söyledi.

Vikilerin dezavantajları

• Spam, vandalizm, vb.: Açık düzenleme (eğer bunu kullanıyorsanız) siteyi spam, vandalizm ve diğer yararsız düzenlemelere karşı savunmasız hâle getirir. Bu durum, birisinin son değişiklikleri düzenli olarak gözden geçirmesini ve hatalı düzenlemeleri geri almasını gerekli kılar. Manual:Combating spam sayfasına bakın.
• Kötü düzenlemeler en azından kısa bir süreliğine görülebilir: İnsanlar son değişiklikleri incelese bile, kötü düzenlemelerin yapılması ile geri alınması arasında bir gecikme olacaktır.
• Kurumsal itibar, kullanıcıların eylemlerinden zarar görebilir: Viki içeriğinin, değişiklikleri yapan düzenleyicilerden ziyade kuruluşun bütününü yansıttığı düşünülebilir. Bu durum, örneğin her kullanıcının, tüm içerikten sorumlu tek bir sahibi olan kişisel bir web sitesine sahip olduğu ve yönettiği durumdan farklıdır.
• Yeni içerik okunması zor formatlarda sunulabilir: En yeni içeriği arayan okuyucular, (1) yeni içeriğin kolayca incelenip anlamını kavranabileceği bir formatta sunulmayabileceği (farklar olarak sunulduğu için) son değişiklikler sayfasına; (2) bazıları hâla yapım aşamasında olduğu ve/veya henüz incelenmediği için yüksek kalitede olmayabilecek yeni sayfaların listesine; veya (3) kalite açısından incelenmiş sayfaların listesine (örneğin Vikipedi'nin biliyor muydunuz) gidebilirler; bunların düzenlenmesi ekstra emek gerektirebilir.
• Sorumluluğun dağıtılması: Herkes diğerlerinin gerekli değişiklikleri yapmasını beklediğinden bir viki boş veya gözetimsiz kalabilir.
• Yönetimi nispeten zor olan yazılımlar: Çok sayıda blog kurulumu ve nispeten az sayıda viki kurulumu bulunmaktadır. Bu nedenle, blog yazılımlarının yönetiminin viki yazılımlarına göre daha kolay hâle getirilmesine daha fazla öncelik verilmiştir.
• Vikiler öncelikle metin ve medyaya odaklanır. Bir vikide veriyi yönetmek için uzantılar aracılığıyla çeşitli yaklaşımlar mevcuttur. Manual:Managing data in MediaWiki sayfasına bakın.

Vikilerin diğer sitelere benzediği yollar

• Sorumluluk bir yerde durmalı: Sitede hangi içeriğin kalmasına izin verileceği konusunda nihai otoritenin birisi olması gerekecek.
• Sitenin kalitesi ancak katkıda bulunanların kalitesi kadardır: Kaliteli içerik eklemeye yeterli ilgi yoksa site bunu başaramaz.
• Site normal bir blog gibi çalıştırılabilir: Açık iş birliğini sınırlayacak şekilde ayarları düzenleyerek, blog yazılımı veya viki yazılımını içerik yönetim sistemi olarak kullanmak mümkündür. (Bakınız, ör., Manual:Using MediaWiki as a content management system .)

Ayrıca bakınız

• tr:MediaWiki - MediaWiki hakkında Vikipedi maddesi

Dış bağlantılar

• Differences between wikis and other kinds of websites — at WikiIndex.org