Project:Sandbox

= Tatar teleneñ yañı imläse = Bu sähifädä Tatar telendä mätennär yazılacak

Bogday
Ber igence, sigez yäşendäge uglı Hösäyenne yanına alıp, igennärne ni häldä ikänen kürer öcen, basuga kitte. Yulda ber igenlekkä ocradılar, bogdaylarnıñ barısı da başakların jirgä karap igännär, arada ber nicäse genä, başların yugarı kütärep, tep-tekä toralar. Hösäyen bu hälne iskärde. Ätienä äytte:

— Äti! Karacı bu bogdaylarnı: meskennär! Nicek muyınnarı bögelgän... Maşalla, änä tegeläre! Nindäy tep-tekä, yeget sıman toralar!

Atası atnı tuktattı. Arbadan töşep, bogdaylarnıñ ike törlesennän dä özep aldı. Börteklären cıgaru öcen başakların ucları ecendä ugaladı. Şunnan Hösäyengä äytte:

— Kara, uglım! Bolarnıñ ecendä ni kadär küp bogday bar! Menä şunıñ öcen dä bolarnıñ başları ielgän... İnde şul, tekä torgannarnı kara, eclärendä ber äyber dä yuk! Boları ber tien dä tormıy! Monnan gibrät al, uglım: tekä başlı bulu akılsızlıktan kilä.

Därdmänt

Tamaşacıbız
Espektakel turında resenzi yazalar, rejissör, artistlär turında yazalar. Ä menä tamaşacılar turında töple itep yazılgan ber yazma da ocratkanım yuk. Min küptännän birle uylanıp yörim. Ägär «tirännänräk sörsäñ», fänni hezmät tä yazıp bulır ide beznem tamaşacıbız turında.

Bik küp halıklarnıñ teatırları bar. Professional teatır taläplärenä javap birä alarlık teatırlar da şaktıy.

Minem, ul teatırlarnıñ espektakellären karaganda, könläşkän caklarım bula. Ämma ber genä teatırda da üzebezneñ Tatar tamaşacısı şikelle samimi, häyerhah küñelle tamaşacını kürgänem yuk.

Bügenge zamanda bik küp teatırlarnıñ tamaşa zalları hätta premiär könnärendä dä tulıp jitmi. Ä bezneñ teatırlarda kerergä bilet tapmıysıñ. Küzlär genä tiä kürmäsen inde, Hodayım. Jırcılarnıñ konsertlärenä dä agılıp kına tora ic Tatar.

Kayvakıtlarda milli añı tübän bulganı öcen Tatarga häter dä kala. Telenä, denenä ihtibarı jitmägäne öcen, öylängändä, kiävgä cıkkanda milli mäsälädä talımsızlıgı öcen yöräk ärni.

Tarkav bulganıbız öcen:

— Nişlibez bez, jämägät, betäbez ic bolay bulsa! — dip kıckırasım kilä.

Tarihıbızga küz salam da, babaylarıbıznıñ kılgan kayber gamälläre öcen oyalıp kuyam. Bezneñ dä bügenge gämsezlegebez öcen onıklarıbızga oyalırga turı kilmägäye dip kurkam.

Ämma teatırga barıp üzebezneñ tamaşacını küräm dä, därtlänep kaytam. Yäşibez äle bolay bulsa, digän ömet uyana. Avır zaman, dip tormıy Tatarım, üzeneñ teatrına yöri. Kayberläreneñ Tatarcası da takı-tokı, läkin kilgän. Dimak, ömet bar, üz kiblasına kaytuına ömet bar.

Kayberävlär äytä, bezneñ tamaşacı talımsız, zävke tübän, di. Kaycaklarda şulay dip äytücelär belän kileşergä dä buladır. Kem genä jırlamasın, barısına yöri Tatar, kayberlärenä meñär sum akcasın tüläp kila. Espektakellärne dä «pädrät» karap bara. Öc tienlegen dä karıy, yöz sumlıgın da karıy.

Läkin, ni genä bulmasın, min üzebezneñ tamaşacıdan gayep ezlämim. Kiresencä, min aña soklanam. Teatırga kilgän ul ic! Ä anda uñışsız espektakel dä nacarlıkka öyrätmi.

Kiñ küñelle bezneñ tamaşacı. Bezneñ peşep ük jitmägän yalgannarıbıznı da gafu itä belä. Hätta äşter-öşter genä ävälängän jırlarıbıznı da däşmicä-tınmıyca gına yotıp jibärä. İke jırı ällä ni bulmadı, anıñ karavı, ber jırı şäp ide, di.

Tiñcura isemendäge teatırda «Käjä tugan tügel, baja mal tügel» digän komedimne kuydılar. Espektakeldän soñ ber törkem tamaşacı kanägätsezlänep cıgıp barganın işettem.

— Peşmägän närsä bu, — di berse.

— Üze komedi, üze köldermi dä, — di ikencese.

— Tufan Miñnulla, digäc kenä kilgän idek, ällä närsä bulmadı, — di öcencese.

Min, oyaluımnan nişlärgä belmicä, başnı citkä borıp, alarnıñ söyläşüen tıñlap toram.

Sügep tuydılar da bolar espektakelne:

— Törlese bula torgandır inde alar eşendä dä, gel-gel äybäten genä yazıp bulmıydır. Anıñ karavı, «Änilär häm bäbilär» digäne şäp ide. Öc tapkır karadım, jılıy-jılıy karadım, — dip berse başlagac, bütännäre aña kuşıldılar, üzlärenä oşagan başka piäsläremne iskä töşerep, mine «Käjä…» öcen gafu ittelär.

Rähmätle bezneñ tamaşacıbız. Häteremdä: ike äbi Tatar akademi teatırında espektakel karap utıralar.

— İ, bolay bulmıy inde, bolay bulmıy inde, — dip espektakelgä bäyä birä berse.

— Tik kenä utır inde, teatır bu ic, anda bötenese dä bula! — dip ahiräten tözätä ikencese.

Bolar bezneñ äbilärebez. Mägrifätle äbilärebez. Bälki, alarnıñ belemnäre azdır, ämma alar tumıştan ziräk halıknıñ äbiläre.

Min alar belän gorurlanam.

Kazan uramında käkre ayagın bot töbenä hätle acıp kürsätep, tämäke tartıp, urısca sügenep yöruce tavık mie eckän Tatar kızların kürep köyenäm, oyalam da zatlı itep kienep söygän yegete yanınnan tavis koşı sıman gına atlap teatır foyesendä yörgän Tatar kızların kürep kuanam. Allaga şöker, alar kübäyä bara! Kübäyergä tieş. Teatır yaratkan halıknıñ yegetläre, kızları zatlı bulırga tieş. Zatlı näseldän zatlı balalar tua. Argımaktan at tua, kandaladan bet, di bezneñ halık. Bezneñ tamaşacı argımak näselennän. Küz genä tiä kürmäsen ide.

Bu tamaşacı aldına cıgu bezdän zur javaplılık ta taläp itä. Här süzebez ülcängän, här häräkätebez uylangan bulırga tieş. Kızık ta bulsın, mägnäle dä bulsın süzebez. Sähnädäge tamaşanı kürep, ecen totıp, onıtılıp kölä belä, küz yäşe belän yılıy belä, tın da almıy uylanıp utıra belä bezneñ tamaşacıbız.

Tufan Miñnulla

1993

This is a testing area