Project:Sandbox

= Tatar teleneng yangı imläse = Bu sähifädä Tatar telendä mätennär yazılacak

Bogday
Ber igence, sigez yäshendäge uglı Hösäyenne yanına alıp, igennärne ni häldä ikänen kürer öcen, basuga kitte. Yulda ber igenlekkä ocradılar, bogdaylarnıng barısı da bashakların jirgä karap igännär, arada ber nicäse genä, bashların yugarı kütärep, tep-tekä toralar. Hösäyen bu hälne iskärde. Ätienä äytte:

— Äti! Karacı bu bogdaylarnı: meskennär! Nicek muyınnarı bögelgän... Mashalla, änä tegeläre! Nindäy tep-tekä, yeget sıman toralar!

Atası atnı tuktattı. Arbadan töshep, bogdaylarnıng ike törlesennän dä özep aldı. Börteklären cıgaru öcen bashakların ucları ecendä ugaladı. Shunnan Hösäyenghä äytte:

— Kara, uglım! Bolarnıng ecendä ni kadär küp bogday bar! Menä shunıng öcen dä bolarnıng bashları ielgän... İnde shul, tekä torgannarnı kara, eclärendä ber äyber dä yuk! Boları ber tien dä tormıy! Monnan gibrät al, uglım: tekä bashlı bulu akılsızlıktan kilä.

Därdmänt

Tamashacıbız
Espektakel turında resenzi yazalar, rejissör, artistlär turında yazalar. Ä menä tamashacılar turında töple itep yazılgan ber yazma da ocratkanım yuk. Min küptännän birle uylanıp yörim. Ägär «tirännänräk sörsäng», fänni hezmät tä yazıp bulır ide beznem tamashacıbız turında.

Bik küp halıklarnıng teatırları bar. Professional teatır taläplärenä javap birä alarlık teatırlar da shaktıy.

Minem, ul teatırlarnıng espektakellären karaganda, könläshkän caklarım bula. Ämma ber genä teatırda da üzebezneng Tatar tamashacısı shikelle samimi, häyerhah küngelle tamashacını kürgänem yuk.

Bügenghe zamanda bik küp teatırlarnıng tamasha zalları hätta premiär könnärendä dä tulıp jitmi. Ä bezneng teatırlarda kerergä bilet tapmıysıng. Küzlär genä tiä kürmäsen inde, Hodayım. Jırcılarnıng konsertlärenä dä agılıp kına tora ic Tatar.

Kayvakıtlarda milli angı tübän bulganı öcen Tatarga häter dä kala. Telenä, denenä ihtibarı jitmägäne öcen, öylänghändä, kiävgä cıkkanda milli mäsälädä talımsızlıgı öcen yöräk ärni.

Tarkav bulganıbız öcen:

— Nishlibez bez, jämägät, betäbez ic bolay bulsa! — dip kıckırasım kilä.

Tarihıbızga küz salam da, babaylarıbıznıng kılgan kayber gamälläre öcen oyalıp kuyam. Bezneng dä bügenghe gämsezlegebez öcen onıklarıbızga oyalırga turı kilmägäye dip kurkam.

Ämma teatırga barıp üzebezneng tamashacını küräm dä, därtlänep kaytam. Yäshibez äle bolay bulsa, digän ömet uyana. Avır zaman, dip tormıy Tatarım, üzeneng teatrına yöri. Kayberläreneng Tatarcası da takı-tokı, läkin kilgän. Dimak, ömet bar, üz kiblasına kaytuına ömet bar.

Kayberävlär äytä, bezneng tamashacı talımsız, zävke tübän, di. Kaycaklarda shulay dip äytücelär belän kileshergä dä buladır. Kem genä jırlamasın, barısına yöri Tatar, kayberlärenä mengär sum akcasın tüläp kila. Espektakellärne dä «pädrät» karap bara. Öc tienlegen dä karıy, yöz sumlıgın da karıy.

Läkin, ni genä bulmasın, min üzebezneng tamashacıdan gayep ezlämim. Kiresencä, min anga soklanam. Teatırga kilgän ul ic! Ä anda ungıshsız espektakel dä nacarlıkka öyrätmi.

King küngelle bezneng tamashacı. Bezneng peshep ük jitmägän yalgannarıbıznı da gafu itä belä. Hätta äshter-öshter genä ävälänghän jırlarıbıznı da däshmicä-tınmıyca gına yotıp jibärä. İke jırı ällä ni bulmadı, anıng karavı, ber jırı shäp ide, di.

Tingcura isemendäge teatırda «Käjä tugan tügel, baja mal tügel» digän komedimne kuydılar. Espektakeldän song ber törkem tamashacı kanägätsezlänep cıgıp barganın ishettem.

— Peshmägän närsä bu, — di berse.

— Üze komedi, üze köldermi dä, — di ikencese.

— Tufan Mingnulla, digäc kenä kilgän idek, ällä närsä bulmadı, — di öcencese.

Min, oyaluımnan nishlärgä belmicä, bashnı citkä borıp, alarnıng söyläshüen tınglap toram.

Sügep tuydılar da bolar espektakelne:

— Törlese bula torgandır inde alar eshendä dä, gel-gel äybäten genä yazıp bulmıydır. Anıng karavı, «Änilär häm bäbilär» digäne shäp ide. Öc tapkır karadım, jılıy-jılıy karadım, — dip berse bashlagac, bütännäre anga kushıldılar, üzlärenä oshagan bashka piäsläremne iskä tösherep, mine «Käjä…» öcen gafu ittelär.

Rähmätle bezneng tamashacıbız. Häteremdä: ike äbi Tatar akademi teatırında espektakel karap utıralar.

— İ, bolay bulmıy inde, bolay bulmıy inde, — dip espektakelgä bäyä birä berse.

— Tik kenä utır inde, teatır bu ic, anda bötenese dä bula! — dip ahiräten tözätä ikencese.

Bolar bezneng äbilärebez. Mägrifätle äbilärebez. Bälki, alarnıng belemnäre azdır, ämma alar tumıshtan ziräk halıknıng äbiläre.

Min alar belän gorurlanam.

Kazan uramında käkre ayagın bot töbenä hätle acıp kürsätep, tämäke tartıp, urısca sügenep yöruce tavık mie eckän Tatar kızların kürep köyenäm, oyalam da zatlı itep kienep söygän yegete yanınnan tavis koshı sıman gına atlap teatır foyesendä yörgän Tatar kızların kürep kuanam. Allaga shöker, alar kübäyä bara! Kübäyergä tiesh. Teatır yaratkan halıknıng yegetläre, kızları zatlı bulırga tiesh. Zatlı näseldän zatlı balalar tua. Argımaktan at tua, kandaladan bet, di bezneng halık. Bezneng tamashacı argımak näselennän. Küz genä tiä kürmäsen ide.

Bu tamashacı aldına cıgu bezdän zur javaplılık ta taläp itä. Här süzebez ülcänghän, här häräkätebez uylanghan bulırga tiesh. Kızık ta bulsın, mägnäle dä bulsın süzebez. Sähnädäge tamashanı kürep, ecen totıp, onıtılıp kölä belä, küz yäshe belän yılıy belä, tın da almıy uylanıp utıra belä bezneng tamashacıbız.

Tufan Mingnulla

1993

This is a testing area